شکستگی بینی یکی از آسیبهای شایع است که ممکن است در اثر زمین خوردن، تصادف یا برخورد شدید با اشیاء رخ دهد و علاوه بر تغییر شکل ظاهری، میتواند باعث مشکلات تنفسی و درد قابل توجه شود.
در این مقاله، به بررسی کامل علل مختلف شکستگی بینی میپردازیم و علائم هشداردهنده آن را معرفی میکنیم تا بتوانید بهموقع آن را تشخیص دهید. همچنین، روشهای درمانی مختلف از مراقبتهای خانگی و درمانهای پزشکی گرفته تا جراحی در صورت نیاز، بهطور روشن توضیح داده شدهاند. در کنار این، نکات مهم برای مراقبت بعد از شکستگی و جلوگیری از آسیبهای احتمالی آینده ارائه میشود تا خواننده بتواند با دیدی جامع، اقدامات لازم برای کاهش عوارض و بهبود سریع را انجام دهد.
شکستگی بینی چیست؟
شکستگی بینی شامل شکستگی یا ایجاد ترک در استخوان و غضروف بینی است که در بیشتر مواقع استخوان روی پل بینی دچار آسیب میشود. این نوع آسیب از شایعترین صدمات وارده به صورت است و حدود ۴۰ تا ۵۰ درصد از شکستگیهای ناحیه صورت را شامل میشود. آسیب وارد شده بینی ممکن است سپتوم بینی را نیز تحت تاثیر قرار دهد. جهت ضربه وارد شده به بینی و شدت آن سبب بروز انواع مختلفی از صدمات در بینی میگردد.
برای دریافت مشاوره رایگان از دکتر غلامرضا بیاضیان، بهترین متخصص گوش، حلق و بینی در تهران، فرم زیر را تکمیل کنید تا در اسرع وقت با شما تماس بگیریم.
انواع شکستگی بینی
انواع شکستگی بینی بر اساس فاکتورهای مختلف قابل تقسیم بندی است؛ برای مثال بر اساس نوع شکستگی دو دسته کلی وجود دارد که شامل شکستگی همراه با جابجایی و شکستگی بدون جابجایی میشود. در شکستگیهای جابجا شده بینی، تراز استخوانها از بین رفته و از جای اصلی خود جابجا میشوند. در نوع دوم شکستگی استخوان بینی ترک میخورد ولی جابجا نمیشود.
در دستهبندی دیگر تقسیم بندی شکستگی و آسیب بینی میتوان آن را بر اساس ناحیه مورد آسیب به سه گروه تقسیم نمود:
۱. شکستگی استخوان بینی: شکستگی استخوان بینی ممکن است به شکل یک طرفه یا دو طرفه باشد. در برخی شرایط ممکن است جابجایی استخوان بینی نیز مشاهده شود.
۲. شکستگی غضروف بینی: در این حالت صدمات وارد شده به غضروف بینی نیز آسیب وارد میکند.
۳. شکستگی سپتوم بینی: در این مورد شکستگی در ناحیه تیغه میانی بینی رخ میدهد.
علائم و نشانههای شکستگی بینی
آگاهی از علائم این عارضه در شناخت و اقدام به موقع برای درمان نقش کلیدی دارد. بسته به شدت و نوع آسیب ممکن علائم متفاوتی نیز بروز کند. از علائم رایج شکستگی و آسیب بینی میتوان به موارد زیر اشاره کرد.
- احساس درد و حساس شدن ناحیه مورد آسیب به خصوص در هنگام لمس کردن آن
- خونریزی از بینی
- ایجاد تورم در اطراف بینی
- کبودی بینی و اطراف چشم
- هنگام لمس بینی صدا میدهد
- تغییر شکل و ظاهر بینی به صورت بینی متورم یا کج
- خارج شدن مخاط از بینی
- انسداد بینی
- بروز اختلال در عملکرد بینی و مشکل در تنفس
فرق ضرب دیدگی و شکستگی بینی
ضربدیدگی بینی معمولاً باعث تورم، کبودی و درد خفیف میشود، اما استخوان سالم است و تغییر شکل ایجاد نمیکند. شکستگی بینی شدیدتر است، با درد زیاد، خونریزی، تورم شدید و اغلب تغییر شکل همراه است و ممکن است مشکلات تنفسی ایجاد کند. تشخیص دقیق اهمیت زیادی برای درمان مناسب دارد.
| مورد مقایسه | ضربدیدگی بینی | شکستگی بینی |
|---|---|---|
| ماهیت آسیب | آسیب سطحی به بافت نرم بینی بدون صدمه به استخوان یا غضروف | آسیب ساختاری به استخوان یا غضروف که ممکن است با ترک یا جابهجایی همراه باشد |
| علائم ظاهری | تورم، درد و کبودی خفیف که طی چند روز کاهش مییابد | تورم شدید، کبودی گسترده، کجی یا تغییر شکل واضح بینی |
| خونریزی و تنفس | خونریزی کم یا بدون خونریزی و تنفس معمولاً طبیعی | خونریزی شایعتر و احتمال گرفتگی یا اختلال در تنفس |
| نیاز به درمان | اغلب با استراحت و کمپرس سرد بهبود مییابد | نیازمند معاینه پزشک و گاهی جااندازی یا درمان تخصصی |
چه زمانی باید به پزشک مراجعه کرد؟
اگر بعد از ضربه به بینی هر یک از موارد زیر مشاهده شد، فورا به پزشک یا اورژانس مراجعه کنید:
- درد شدید و غیرقابل تحمل
- خونریزی شدید یا مکرر از بینی
- تورم و کبودی گسترده که طی چند ساعت بدتر میشود
- تغییر شکل بینی (کج شدن یا فرو رفتگی استخوان)
- مشکلات تنفسی، گرفتگی شدید یا دشواری در نفس کشیدن
- صدای خرد شدن یا احساس حرکت غیرطبیعی استخوان
- وجود سرگیجه، تهوع یا آسیب همزمان به چشم و پیشانی
حتی اگر علائم اولیه خفیف به نظر برسند، بهتر است معاینه پزشکی انجام شود، چون بعضی شکستگیها بدون تغییر شکل ظاهری هم ممکن است نیاز به درمان تخصصی داشته باشند.
علل و عوامل خطر شکستگی بینی
شکستگی بینی معمولاً در اثر ضربه مستقیم به بینی رخ میدهد، مانند زمین خوردن، تصادف، یا برخورد با اجسام سخت. همچنین فعالیتهای ورزشی پرخطر مانند فوتبال، بسکتبال و رزمی، یا خشونت فیزیکی میتواند خطر این آسیب را افزایش دهد.
عوامل ساختاری و آناتومیکی بینی، مثل ناهنجاریهای مادرزادی یا ضعف غضروف، نیز نقش مهمی در آسیبپذیری دارند. سن و جنسیت نیز مؤثر است؛ مردان جوان بیشتر در معرض شکستگی بینی قرار دارند. شناخت این عوامل میتواند به پیشگیری و مراقبت سریع در صورت آسیب کمک کند.
آیا شکستگی بینی خطرناک است؟
در موارد خفیف، تنها تورم و درد ایجاد میشود، اما در شکستگیهای شدید ممکن است راه تنفسی مسدود شود یا خونریزی شدید رخ دهد. علاوه بر این، آسیب به ساختار داخلی بینی یا استخوانهای اطراف میتواند باعث تغییر شکل دائمی و مشکلات تنفسی شود. بنابراین هرگونه ضربه به بینی که با خونریزی زیاد، درد شدید، تورم زیاد یا مشکل در تنفس همراه باشد، نیازمند بررسی فوری پزشکی است تا از عوارض جدی پیشگیری شود.
اقدامات اولیه در خانه بعد از ضربه و احتمال شکستگی بینی
بعد از ضربه به بینی، ابتدا آرامش خود را حفظ کنید و سر را کمی بالا نگه دارید تا خونریزی کمتر شود. میتوانید با استفاده از یک بسته یخ یا پارچه سرد روی بینی و اطراف آن به مدت کوتاه، تورم و درد را کاهش دهید. نوک بینی را با فشار ملایم به مدت ۱۰ تا ۱۵ دقیقه ببندید تا خونریزی کنترل شود و از دستکاری یا جا انداختن بینی خودداری کنید. در صورت مشاهده تورم شدید، تغییر شکل بینی، درد غیرعادی یا خونریزی مداوم، بهتر است سریعاً به پزشک مراجعه شود تا ارزیابی دقیق و درمان مناسب انجام شود.
چه کارهایی را نباید انجام داد؟
بعد از ضربه به بینی از فشار دادن یا جا انداختن بینی خودتان پرهیز کنید، زیرا ممکن است آسیب را شدیدتر کند. از دمیدن شدید بینی و فعالیتهای سنگین که باعث افزایش فشار در بینی میشوند اجتناب کنید. همچنین از مصرف داروهای رقیقکننده خون بدون نظر پزشک خودداری کنید و از لمس یا ماساژ ناحیه آسیبدیده پرهیز نمایید تا از تشدید خونریزی و تورم جلوگیری شود.
تشخیص شکستگی بینی چگونه انجام میشود؟
بررسی شرح حال بیمار و نوع آسیب وارد شده به صورت گام اول تشخیص است. پزشک با معاینه فیزیکی و فشار ملایم به اطراف بینی میتواند تشخیص دهد که آیا بینی شما شکسته است یا نه. علاوه بر این بهترین متخصص گوش و حلق و بینی داخل بینی را نیز بررسی خواهد کرد. در مواردی که شکستگی بینی شدید است، سایر روشهای تشخیصی مانند اشعه ایکس و سی تی اسکن میتواند اطلاعات دقیقتری در اختیار پزشک قرار دهد.
درمان شکستگی بینی
بسته به نوع شکستگی بینی از روشهای درمانی مختلف استفاده خواهد شد. تنظیم مجدد دستی و روشهای جراحی برای درمان این عارضه کاربرد دارند.
درمان شکستگی بینی بدون جراحی
شکستگی بینی، اگرچه ممکن است نیازمند مداخله جراحی باشد، اما در بسیاری از موارد، به ویژه در شکستگیهای خفیف، با روشهای غیر جراحی قابل درمان است. درمان به موقع و مناسب در این روش بسیار حائز اهمیت بوده و شانس بهبودی بدون عارضه را افزایش میدهد.
در مواردی که جابجایی استخوانهای بینی اندک باشد، پزشک میتواند با استفاده از تکنیکهای دستی، استخوانها را به محل اولیه خود بازگرداند. این روش معمولاً تحت بیحسی موضعی انجام میشود و پس از آن، از قالبهای مخصوص برای ثابت نگه داشتن استخوانها استفاده میشود. این قالبها معمولاً به مدت یک هفته روی بینی باقی میمانند.
در شکستگیهای بسیار خفیف، ممکن است تنها استراحت، کمپرس سرد و مصرف مسکن کافی باشد. پزشک، با توجه به شدت آسیب، بهترین روش درمانی را برای بیمار انتخاب خواهد کرد.
درمان شکستگی بینی با روشهای جراحی
در صورت شدت صدمات وارده ممکن است روشهای جراحی ضروت پیدا کند. سپتوپلاستی جهت اصلاح تیغه میانی و رینوپلاستی برای اصلاح استخوان و غضروف بینی از روشهای جراحی بینی هستند.
درمان خانگی شکستگی بینی
گاهی آسیبهای وارد شده به بینی خفیف است و با استفاده از کمکهای اولیه و در منزل میتوان آن را درمان کرد. در این شرایط لازم است آرامش خود را حفظ کرده و به مدیریت شرایط بپردازید.
توقف خونریزی: برای توقف خونریزی وضعیتی قرار بگیرید که بینی بالاتر از قلب باشد، بهتر است در حالت نشسته کمی به جلو خم شوید تا خون به پشت گلو نریزد. قسمت نرم بینی را با انگشت فشار دهید و برای چند دقیقه نگه دارید تا خونریزی متوقف گردد.
تسکین درد: برای تسکین درد در شکستگی بینی میتوانید از مسکنهای بدون نسخه مانند استامینوفن و ایبوپروفن استفاده کنید.
بهبود تورم: برای کاهش تورم و تسکین درد میتوانید از کمپرس یخ یا سرد استفاده کنید. یک کیسه یخ را در یک حوله قرار داده و برای چند دقیقه روی بینی نگه دهید. دقت کنید فشار زیادی به بینی وارد نشود.
برای شکستگی بینی چه بخوریم؟
بعد از شکستگی بینی، تغذیه نقش مهمی در سرعت بهبود دارد. مصرف مواد غذایی سرشار از ویتامین C مانند مرکبات، کیوی و فلفل دلمهای میتواند به تقویت بافت همبند و التیام سریعتر استخوانها کمک کند. همچنین پروتئینها مانند گوشت کمچرب، مرغ، ماهی، تخممرغ و حبوبات برای بازسازی بافتها ضروری هستند. مواد حاوی کلسیم و ویتامین D مانند شیر، ماست و پنیر نیز به استحکام استخوانها کمک میکنند.
علاوه بر این، نوشیدن آب کافی و مصرف میوه و سبزیجات تازه باعث حفظ رطوبت و سلامت بدن شده و روند ترمیم را تسهیل میکند. در مقابل، بهتر است مصرف غذاهای بسیار چرب، فرآوریشده و نوشیدنیهای شیرین محدود شود، زیرا میتوانند التهاب را افزایش دهند و روند بهبود را کند کنند.
ورم و کبودی شکستگی بینی چقدر طول میکشد؟
ورم و کبودی ناشی از شکستگی بینی معمولاً بلافاصله پس از آسیب ظاهر میشود و شدت آن در روزهای اول بیشتر است. معمولاً کبودیها طی یک تا دو هفته به تدریج کمرنگ میشوند و ورم نیز معمولاً بعد از حدود دو هفته تا یک ماه کاهش قابل توجهی پیدا میکند.
رعایت نکاتی مانند استراحت، استفاده از کمپرس سرد در روزهای اولیه و خودداری از فشار یا ضربه به بینی میتواند روند بهبود را تسریع کند. اگر تورم یا کبودی بعد از این مدت ادامه داشت یا با درد شدید همراه بود، مراجعه به پزشک ضروری است تا از عوارض احتمالی جلوگیری شود.
عوارض شکستگی بینی
شکستگی بینی میتواند عوارض مختلفی را در پی داشته باشد، شامل:
انحراف سپتوم: انحراف سپتوم بینی که همان تیغه میانی بینی است در اثر فشار و ضربه وارده شده به بینی ممکن است رخ دهد. در این حالت تیغه بینی جابجا شده و مجرای بینی را تنگ میکند. برای مدیریت این شرایط میتوان از داروهای ضد احتقان و آنتی هیستامین کمک گرفت. در صورت آسیب جدی ممکن است نیاز به انجام جراحی و اصلاح سپتوم باشد.
تجمع خون در بینی یا هماتوم سپتوم: خونریزی و تجمع لخته خون در سپتوم تحت عنوان هماتوم سپتوم بینی شناخته میشود و میتواند به غضروف آسیب وارد کند، به همین دلیل باید تخلیه و درمان گردد.
تنگی نفس: انسداد مجرای بینی میتواند سبب بروز مشکل در تنفس و ایجاد تنگی نفس گردد. تغییر در حس بویایی نیز ممکن در برخی از افراد مشاهده شود.
شکستگی غضروف: ممکن است شدت شکستگی بینی به اندازهای باشد که به غضروف نیز آسیب زده و باعث شکستگی آن گردد.
مشکلات زیبایی: کج شدن بینی و مشکلات زیبایی دراز مدت از دیگر عوارض صدمات وارده به بینی است.
هزینه درمان شکستگی بینی چقدر است؟
هزینه درمان شکستگی بینی به شدت آسیب و روش درمان بستگی دارد. شکستگیهای ساده معمولاً با جااندازی و مراقبتهای اولیه قابل درمان هستند، در حالی که شکستگیهای پیچیده ممکن است نیاز به جراحی داشته باشند. عوامل مختلفی مانند نوع درمان، نیاز به بیهوشی و امکانات مرکز درمانی بر هزینه نهایی تأثیر میگذارند. به همین دلیل، تعیین دقیق هزینه بدون معاینه ممکن نیست و مشاوره با پزشک متخصص بهترین راه برای برآورد مناسب است.
سوالات متداول کاربران درباره شکستگی بینی
بله، شکستگی بینی معمولاً با درد فوری و حساسیت در ناحیه بینی همراه است. شدت درد بسته به میزان ضربه و آسیب به بافتهای اطراف میتواند متفاوت باشد.
برای شکستگی بینی بهتر است به متخصص گوش، حلق و بینی یا جراح پلاستیک صورت مراجعه کنید تا بررسی دقیق و درمان مناسب انجام شود. در موارد شدید، پزشک ممکن است جراحی یا جااندازی بینی را توصیه کند.
بله، شکستگی بینی میتواند باعث آبریزش یا ترشح بینی شود، بهخصوص در روزهای اول پس از آسیب، که معمولاً ناشی از خونریزی خفیف و تحریک بافتهای داخلی بینی است.
نتیجهگیری شکستگی بینی
شکستگی بینی با صدماتی که به استخوان و غضروف بینی وارد میکند میتواند عوارض مختلفی را در پی داشته باشد. از این رو نیازمند پیگیری و درمان است. در موارد خفیف ممکن است مراقبتهای اولیه در منزل سبب بهبودی گردد ولی در صدمات شدید نیازمند پیگیری پزشکی است.
دکتر غلامرضا بیاضیان، با سالها تجربه در زمینه گوش، حلق و بینی، یکی از متخصصین برجسته در تشخیص و درمان انواع بیماریها و اختلالات این حوزه هستند. ایشان با بهرهگیری از دانش و مهارت خود، قادر به ارائه بهترین روشهای درمانی برای شکستگی بینی و سایر مشکلات مرتبط با این عضو حساس هستند.
