هماتوم لاله گوش زمانی رخ میدهد که خون در زیر پوست و اطراف غضروف گوش بیرونی انباشته شود و به حالتی به نام گوش گل کلمی منجر شود. این وضعیت اغلب به دنبال ضربات شدید، اصطکاک یا حتی تصادف ایجاد میشود و در صورت عدم درمان بهموقع، ممکن است غضروف گوش به تدریج تخریب شده و شکل طبیعی آن تغییر کند. گوش گل کلمی عارضهای است که بسیاری از ورزشکاران رزمی با آن مواجهاند و پیشگیری و درمان آن اهمیت زیادی دارد. در این مقاله، با علائم این آسیب، نحوه تشخیص و بهترین روشهای درمان آن آشنا خواهیم شد تا از بروز مشکلات بلندمدت جلوگیری کنیم.
هماتوم لاله گوش (گوش گل کلمی) چیست؟
هماتوم لاله گوش، که به آن گوش گل کلمی نیز میگویند، عارضهای است که در اثر ضربات مستقیم یا مکرر به گوش بیرونی رخ میدهد و بیشتر در ورزشکارانی مانند کشتیگیران و بوکسورها دیده میشود. ساختار گوش شامل غضروف، پریکندروم و شبکهای از عروق خونی است که اکسیژن و مواد مغذی لازم برای حفظ سلامت لاله گوش را فراهم میکنند.
وقتی ضربهای به گوش وارد میشود، پریکندروم از غضروف جدا میشود و رگهای خونی آسیب میبینند و باعث تجمع خون در زیر پوست میشوند. در نتیجه، غضروف از جریان خون محروم میشود و به تدریج دچار نکروز و تغییر شکل میگردد. اگر این هماتوم به موقع درمان نشود، در طی چند هفته تا چند ماه، بافت نرم با غضروف جایگزین میشود و ظاهر گوش به حالت ناهنجار و دائمی گوش گل کلمی در میآید.
علائم بیماری هماتوم لاله گوش
هماتوم لاله گوش، که معمولاً به دلیل ضربات مکرر و شدید به گوش رخ میدهد، میتواند عوارض جدی و تغییرات دائمی در ظاهر و عملکرد گوش ایجاد کند. علائم شایع هماتوم لاله گوش شامل موارد زیر است:
- احساس درد شدید و حساسیت در ناحیه آسیب دیده
- تورم و قرمزی لاله گوش
- تغییر در شکل طبیعی لاله گوش
- ظاهر شدن کبودی در اطراف لاله گوش
- احساس سنگینی یا فشار در داخل گوش
- در برخی موارد، ممکن است کاهش شنوایی نیز رخ دهد
- در صورت عدم درمان، عفونت ممکن است ایجاد شود که با علائمی مانند تب، چرک و افزایش درد همراه است
علت ایجاد هماتوم لاله گوش
دو علت اصلی برای ایجاد هماتوم لاله گوش وجود دارد. نخست، ضربه مستقیم به گوش که باعث پاره شدن رگهای خونی بین غضروف و پوست شده و خونریزی میکند. این تجمع خون (هماتوم) مانع از رسیدن خون و مواد مغذی به غضروف شده و به تدریج باعث مرگ بافت غضروفی میشود. دومین علت، آسیبهای مکرر ناشی از اصطکاک گوش است؛ برای مثال، در کشتیگیران که گوشهایشان مدام روی سطح تشک کشیده میشود، اصطکاک مداوم موجب جدا شدن پوست از غضروف و تجمع خون بین این دو لایه میشود.
عوامل دیگری نیز میتوانند خطر ابتلا به گوش گل کلمی را افزایش دهند، از جمله:
- سقوط از ارتفاع
- پلی کندریت
- اختلالات خونی (دیسکرازی)
درمان بیماری هماتوم لاله گوش یا گوش گل کلمی
در مراحل اولیه، بیماران مبتلا به هماتوم لاله گوش میتوانند بهصورت سرپایی درمان شوند. برای کاهش التهاب و جلوگیری از ایجاد گوش گلکلمی، میتوان از کمپرس یخ استفاده کرد. قرار دادن یخ به مدت ۱۵ دقیقه بر روی ناحیه آسیبدیده میتواند به کاهش تورم کمک کرده و خطر تغییر شکل گوش را کاهش دهد.
تخلیه هماتوم گوش توسط پزشک:
در صورتی که هماتوم تشکیل شده باشد، لازم است خونمردگی توسط بهترین متخصص گوش و حلق و بینی تخلیه شود. پزشک میتواند با ایجاد برش کوچک یا استفاده از سوزن سوراخدار، خون تجمعیافته را تخلیه کند. پس از این مرحله، یک پانسمان فشاری اعمال میشود تا پوست به غضروف بچسبد و روند بهبود تسریع گردد. برای جلوگیری از آسیب بیشتر، توصیه میشود که بیمار فعالیتهای بدنی سنگین را به مدت ۱۰ تا ۱۴ روز محدود کند.
جراحی برای درمان گوش گلکلمی
جراحی تخلیه هماتوم گوش:
در برخی موارد، برای تخلیه کامل خونمردگی، پزشک برشی در ناحیه آسیبدیده ایجاد کرده و خون اضافی را تخلیه میکند. همچنین آنتیبیوتیکها و مسکنهای لازم برای پیشگیری از عفونت تجویز میشوند و پانسمان فشاری روی گوش قرار داده میشود تا به بهبود کامل هماتوم کمک کند.
جراحی ترمیمی (اتوپلاستی):
برای اصلاح دائمی گوش گلکلمی، میتوان از جراحی اتوپلاستی استفاده کرد. این روش به بازگرداندن ظاهر طبیعی گوش کمک میکند و معمولاً تحت بیهوشی عمومی یا موضعی انجام میشود. پزشک برشی در پشت گوش ایجاد کرده و غضروفهای اضافی یا تغییر شکلیافته را برداشته و در صورت لزوم، گوش را با بخیه به شکل طبیعی برمیگرداند.
عوارض گوش گل کلمی
اگر این عارضه به موقع درمان نشود، میتواند عوارض جدی و ماندگاری به همراه داشته باشد.
- تغییر شکل دائمی گوش: یکی از شناخته شدهترین عوارض گوش گل کلمی، تغییر شکل دائمی گوش است. این تغییر شکل به دلیل تشکیل بافت اسکار در محل تجمع خون ایجاد میشود و ظاهری شبیه به گل کلم به گوش میدهد.
- عفونت: اگر هماتوم (تجمع خون) عفونی شود، میتواند باعث درد شدید، قرمزی، تورم و ترشحات چرکی شود. عفونت گوش میتواند به بافتهای اطراف نیز گسترش یافته و عوارض جدیتری را به همراه داشته باشد.
- از دست دادن شنوایی: در برخی موارد، هماتوم بزرگ و عفونی میتواند به مجاری شنوایی فشار وارد کرده و باعث کاهش شنوایی یا حتی ناشنوایی شود.
- سردرد: برخی افراد مبتلا به گوش گل کلمی، از سردردهای ضرباندار و طولانی مدت رنج میبرند.
- سرگیجه و اختلالات تعادلی: در موارد نادر، هماتوم میتواند باعث اختلال در سیستم تعادلی و ایجاد سرگیجه شود.
- تخریب بافت غضروفی: در صورت عدم درمان به موقع، بافت غضروفی گوش ممکن است تخریب شده و به طور دائمی آسیب ببیند.
پیشگیری از بیماری گوش گل کلمی
پیشگیری از گوش گلکلمی به محافظت اولیه و درمان سریع آسیبها بستگی دارد. در صورت بروز هماتوم، تخلیه سریع آن توسط پزشک میتواند از تغییر شکل دائمی گوش و ایجاد عفونت جلوگیری کند.
استفاده از محافظ مناسب:
اگر به ورزشهای تماسی مانند کشتی، بوکس، یا هنرهای رزمی مشغول هستید، بهترین اقدام پیشگیرانه استفاده از محافظ سر و گوش است. این تجهیزات محافظتی میتوانند ضربات وارده به لاله گوش را کاهش داده و از تشکیل هماتوم جلوگیری کنند. مهم است که ورزشکاران نهتنها در مسابقات، بلکه در جلسات تمرینی نیز از این محافظها استفاده کنند تا خطر آسیب را به حداقل برسانند.
استفاده از یخ پس از ضربه:
در صورت برخورد احتمالی به گوش، میتوانید با استفاده از کمپرس یخ بهمدت ۱۵ تا ۲۰ دقیقه، تورم و احتمال تشکیل هماتوم را کاهش دهید. یخگذاری منظم میتواند مانع از تجمع خون و مایع در گوش شده و از تغییر شکل گوش جلوگیری کند.
اهمیت استفاده از تجهیزات محافظ برای کودکان:
برای کودکان و نوجوانانی که در ورزشهای تماسی شرکت میکنند، استفاده از وسایل محافظ سر و گوش اهمیت بیشتری دارد. محافظت کامل از گوشها میتواند از آسیبهای دائمی و مشکلات شنوایی جلوگیری کند. همچنین، اطمینان حاصل کنید که کودکان و مربیان آنها با علائم اولیه هماتوم گوش و اهمیت درمان سریع آشنا هستند.
مشورت با پزشک در مورد داروهای رقیقکننده خون:
برخی از داروهای رقیقکننده خون میتوانند خطر تشکیل هماتوم گوش را افزایش دهند. اگر بهطور منظم داروهای رقیقکننده مصرف میکنید و به ورزشهای تماسی میپردازید، با پزشک خود مشورت کنید. با وجود این که قطع ناگهانی داروها خطرناک است، پزشک میتواند به شما مشاوره مناسبی در مورد مصرف داروها در زمانهای تمرینی بدهد.
سوالات متداول گوش گل کلمی
چقدر طول میکشد تا هماتوم لاله گوش بهبود یابد؟
هماتومهای خفیف تا متوسط لاله گوش معمولاً در کمتر از ۱۰ روز بهبود مییابند، اما هماتومهای شدیدتر ممکن است نیاز به چندین هفته یا حتی ماهها برای بهبودی کامل داشته باشند.
چرا گوش کشتی گیرها شکسته است؟
ضربههای مکرر در ورزشهایی مثل کشتی و بوکس باعث پارگی رگهای خونی گوش میشود. خون جمع شده بین غضروف و پوشش خارجی گوش، باعث تورم و تغییر شکل آن به شکل گلکلمی میشود. در واقع، گوش خارجی که از غضروف ساخته شده، بدون استخوان است و در برابر ضربه آسیبپذیرتر است.
مراقبتهای هماتوم بعد از جراحی شامل چه چیزهایی میشود؟
مراقبتهای پس از جراحی هماتوم گوش شامل حفظ پانسمان فشاری طبق دستور پزشک، اجتناب از فعالیتهای سنگین و ورزشهای تماسی بهمدت ۱۰ تا ۱۴ روز، استفاده از داروهای تجویز شده (مانند آنتیبیوتیکها) برای جلوگیری از عفونت، و پیگیری منظم با پزشک برای ارزیابی وضعیت بهبودی است. رعایت این نکات به کاهش احتمال عفونت و تسریع در روند بهبودی کمک میکند.
