عفونت گوش یکی از بیماریهایی است که به شدت باید جدی گرفته شود. گوشها اندامهای حسی شنوایی هستند که امواج صوتی را دریافت کرده و به تشخیص صداهای اطراف و درک از محیط کمک می کنند. اما این اندامهای حسی ارزشمند گاهی دچار عفونت و التهاب می شوند.
عفونت گوش شایعترین بیماری مربوط به گوشهاست که میتواند در هر سنی رخ دهد. این عارضه با نام اوتیت نیز شناحته میشود که میتواند گوش درونی و بیرونی را درگیر کند. در ادامه میتوانید ساختار گوش را مشاهده کنید تا با عناوین گوش درونی و بیرونی آشنا شوید.
ساختار گوش
گوش انسان از سه بخش تشکیل شده:
| گوش بیرونی شامل | پرده گوش، لاله گوش و مجرای گوش که صداها را جمع اوری و دریافت میکند. |
| گوش میانی | شامل سه استخوان کوچک که پرده گوش را به گوش درونی متصل میکند. |
| گوش درونی | این بخش دورن جمجمه قرار دارد و شامل دستگاه شنوایی و تعادل است. |
همانطور که گفته شد عفونت گوش (Ear infections) می تواند در گوش میانی و یا بیرونی رخ دهد این عفونت و التهاب می تواند به شکل مزمن و یا عفونت های حاد گوش باشد که هرکدام به دلیلی ایجاد می شوند و علائم خاص خود را دارند که در ادامه به طور کامل به آن ها می پردازیم.
علت و علائم عفونت گوش بیرونی
در عفونت گوش بیرونی لاله و مجرای گوش دچار التهاب می شوند که می تواند همراه با سوزش و خارش باشد. این التهاب می تواند به درد مجرای گوش و غدد لفاوی اطراف آن نیز منجر شود. کاهش شنوایی گوش نیز از عوارض عفونت گوش بیرونی است. اما دلایل ایجاد این عفونت در بیشتر موارد باکتری ها و قارچ ها هستند. عفونت و درماتیت (قرمزی، خارش و تورم پوست در این ناحیه) باعث تورم لاله گوش و تنگی مجرا و کانال گوش می شود که در معاینات پزشکی قابل مشاهده است. همچنین مشاهده جرم درون مجرای گوش از علائم عفونت گوش بیرونی است.
التهاب گوش بیرونی در دو دسته از افراد بیشتر از سایرین مشاهده می شود. اولی در افرادی که در محیط های دارای ریز ذرات فراوان مانند کارگاه های تولیدی فعالیت می کنند و دیگری در شناگران. عفونت در افرادی که شنا می کنند به قدری متداول است که به آن عفونت گوش شناگر می گویند. یکی از دلایل وزوز گوش می تواند عفونت گوش میانی باشد که با مراجعه به متخصص گوش و حلق بینی و معاینه می توانید از آن مطمئن شوید.
درمان عفونت گوش بیرونی
عفونت گوش بیرونی به اندازه گوش میانی نگران کننده نیست و می تواند با درمان های ساده ای درمان شود. از متداول ترین اقدامات برای درمان این نوع عفونت شست و شو است که ترشحات چرب و عفونی گوش را تخلیه میکند. سپس تجویز آنتی بیوتیک های مناسب از سوی پزشک می تواند باعث درمان عفونت گوش بیرونی شود.
یکی از خطراتی که عفونت گوش بیرونی دارد زونای گوش است که با جوش های کوچک پوستی در نواحی گوش ظاهر می شود. زونای گوش خطرناک تر از عفونت های متداول گوش است و می تواند باعث فلج عصب شنوایی گوش شود. در صورت مشاهده علائم فورا به پزشک مراجعه کرده و دستورالعمل پزشک را به درستی دنبال کنید. در این موارد معمولا دارو های کوتونی یا آسیکلوویر تجویز می شود.
عفونت گوش میانی
عفونت اندام های تنفسی فوقانی (اندام های تنفسی که خارج از قفسه سینه قرار دارند) شایع ترین عفونت ها در جهان میباشند. اگر این عفونت ها از طریقی به گوش برسند باعث ایجاد عفونت گوش میانی می شود. این عفونت معمولا از طریق شیپور استاش به گوش میانی می رود. التهاب گوش میانی می تواند به صورت عفونت حاد، عفونت مزمن و یا عفونت های ترشح دار گوش مشاهده شود. در این حالت پرده صماخ دچار التهاب و تورم شده و شنوایی دچار اختلال می شود.
لازم به ذکر است که عفونت گوش میانی بیشتر در کودکان زیر ۵ سال مشاهده می شود. عفونت گوش میانی با نام اوتیت مدیا نیز نامیده میشود. این عفونت در کودکان کم سن و سال به صورت بی خوابی و یا بی قراری مشاهده می شود و در افراد بزرگ تر شامل گوش درد می باشد. چرک و التهاب گوش در این نوع عفونت نیز همچون التهاب گوش خارجی مشاهده می شود.
عوامل ایجاد کننده عفونت گوش میانی
همانطور که گفته شد عفونت در اندام های تنفسی که خارج از قفسه سینه قرار گرفته اند می تواند به گوش راه یافته و باعث عفونت این نواحی شود. به شدن توصیه می شود در صورت مشاهده عفونت گلو و سینوزیت فورا برای درمان آن اقدام نمایید. این عفونت ها م یتواند از طریق گلو و سینوس ها از مسیر شیپور استاش به گوش میانی برسد و باعث التهاب و عفونت این ناحیه شود.
علاوه بر گلو و سینوس ها عفونت در این نواحی میتواند از طریق خون نیز به گوش برسد و عفونت ایجاد کند. برخلاف عفونت بیرونی گوش عفونت گوش میانی خطرناک است چراکه ارتباط نزدیکی با پرده گوش دارد و می تواند باعث پاره شده پرده گوش شود. تب و لرز و کاهش شنوایی در عفونت گوش میانی نیز همچون گوش خارجی مشاهده میشود.
درمان عفونت گوش میانی
در درمان عفونت گوش میانی از قطره های گوش و مسکن ها استفاده می شود. برای درمان عفونت گوش میانی باید به متخصص گوش و خلق و بینی مراجعه کرده و روند درمان را پیگیر کنید. تجویز آنتی بیوتیک نیز در این عفونت ها متداول است. عفونت گوش میانی حساس بوده و نیازمند پیگیری است. این عفونت اگر به موقع درمان نشود می تواند به گوش درونی نیز راه یافته و در فعالیت های گوش اختلال ایجاد کند. پاره شدن پرده گوش نیز از عوارض عدم درمان عفونت گوش است.
مشاهده ترشحات سفید، زرد یا قهوه ای نشانگر پاره شدن پرده گوش است. پس از آن عفونت گوش به شکل مزمن ادامه میابد. عفونت حاد گوش با وجود سرعت بالای پیشروی درمان ساده ای دارد. در صورت عدم درمان به موقع عفونت حاد گوش به عفونت مزمن تبدیل میشود که نسبت به درمان مقاوم تر است.
متخصص گوش، حلق و بینی
جراح پلاستیک بینی و سر و گردن
تشخیص عفونت گوش چگونه انجام میشود؟
برای تشخیص عفونت گوش، پزشک ابتدا با دقت به صحبتهای بیمار گوش میدهد تا بفهمد درد از چه زمانی شروع شده، آیا تب یا ترشح از گوش وجود دارد و آیا شنوایی کاهش یافته است یا نه. سپس با وسیلهای به نام اتوسکوپ داخل گوش را بررسی میکند تا نشانههایی مثل قرمزی، تورم یا وجود مایع در پشت پرده گوش را ببیند.
اگر نتیجه معاینه واضح نباشد، ممکن است از آزمایشهایی مثل تیمپانومتری استفاده شود تا فشار و حرکت پرده گوش ارزیابی شود. در برخی موارد پیچیده، برای اطمینان از نوع میکروب ایجادکننده، نمونه کوچکی از مایع گوش گرفته میشود.
در نهایت، پزشک با کنار هم گذاشتن این اطلاعات، مشخص میکند که عفونت در کدام بخش از گوش (خارجی، میانی یا داخلی) قرار دارد تا درمان دقیقتری انجام شود.
درمان خانگی عفونت گوش بزرگسالان
در مراحل ابتدایی، برخی روشهای خانگی میتوانند به کاهش درد و تسریع روند بهبود کمک کنند. البته اگر تب، ترشح چرکی یا کاهش شنوایی شدید وجود داشته باشد، مراجعه به پزشک ضروری است. روشهای رایج مراقبت در منزل شامل موارد زیر هستند:
- گرمای ملایم: قرار دادن حولهی گرم روی گوش باعث کاهش درد و تورم میشود.
- استفاده از مسکنهای بدون نسخه: مانند استامینوفن یا ایبوپروفن برای کنترل درد و تب.
- استراحت کافی: بدن در حالت استراحت بهتر با عفونت مقابله میکند.
- حفظ رطوبت مناسب محیط: هوای خشک میتواند مجاری گوش و بینی را تحریک کند.
در صورتی که پزشک تشخیص دهد عامل عفونت باکتریایی است، ممکن است آنتیبیوتیک خوراکی یا قطرهی گوش تجویز شود. اما در بسیاری از موارد، عفونتهای ویروسی خودبهخود ظرف چند روز بهبود پیدا میکنند.
آیا عفونت گوش خطرناک است؟ چه عوارضی دارد؟
اگر عفونت گوش درمان نشود یا بهطور مکرر تکرار شود، ممکن است باعث بروز عوارضی شود که در بعضی موارد دائمی هستند. از جمله:
- پاره شدن پرده گوش در اثر تجمع چرک یا فشار زیاد
- کاهش شنوایی موقت یا دائمی در صورت آسیب به استخوانچههای گوش میانی
- گسترش عفونت به استخوانهای اطراف گوش (ماستوئیدیت)
- ایجاد سرگیجههای مزمن یا مشکلات تعادلی
- در موارد نادر، انتشار عفونت به مغز و بروز مننژیت یا آبسه مغزی
بنابراین، در صورتی که درد شدید، تب بالا، یا خروج ترشحات از گوش ادامهدار شد، باید سریعاً به پزشک مراجعه کرد.
پیشگیری از عفونت گوش؛ چه اقداماتی مؤثر است؟
پیشگیری همیشه بهتر از درمان است. رعایت چند عادت ساده میتواند احتمال بروز عفونت گوش را به شکل قابلتوجهی کاهش دهد:
به منظور پیشگیری از ایجاد عفونت از دستکاری گوش چه با گوش پاک کن و یا با هر وسیله دیگری خودداری کنید.
پس از استحمام یا شنا گوش را خشک کنید. رطوبت ماندگار در گوش محیطی مناسب برای رشد باکتریها ایجاد میکند.
در هنگام شنا از پنبه آغشته به وازلین یا گوشی محافظ استفاده کنید. این کار مانع ورود آب آلوده به مجرای گوش میشود.
از تماس با افراد مبتلا به سرماخوردگی اجتناب کنید. عفونتهای تنفسی یکی از دلایل اصلی التهاب گوش میانی هستند.
سیگار نکشید و در معرض دود قرار نگیرید. دود دخانیات میتواند مجاری تنفسی و لوله استاش را تحریک کرده و زمینهساز عفونت شود.
سوالات متداول
بله. التهاب و فشار ناشی از تجمع مایع در گوش میانی میتواند به نواحی اطراف مانند سر و گردن منتقل شود و درد یا سردرد ایجاد کند.
در بسیاری از موارد، بله. چون گوش و گلو از طریق لوله استاش به هم متصلاند، التهاب گوش میتواند به گلو سرایت کند یا برعکس.
اگر درمان بهموقع آغاز شود، بیشتر موارد در عرض ۷ تا ۱۰ روز بهبود مییابند. عفونتهای مزمن ممکن است چند هفته زمان ببرند و نیاز به پیگیری مداوم دارند.
اگر درد شدید، تب بالا، ترشح چرک از گوش یا کاهش شنوایی وجود داشته باشد، عفونت میتواند جدی باشد و نیاز به درمان فوری دارد.
جمع بندی
عفونت گوش یکی از مشکلات رایجی است که هم در کودکان و هم در بزرگسالان دیده میشود و بیشتر بهدلیل ورود باکتری یا ویروس به گوش میانی ایجاد میشود. این عارضه میتواند با درد، تب، یا احساس فشار در گوش همراه باشد و گاهی باعث کاهش شنوایی موقت شود. در بسیاری از موارد، بدن خودش با عفونت مقابله میکند و مشکل برطرف میشود، اما اگر درد ادامه داشت یا ترشح از گوش دیده شد، بهتر است حتماً به پزشک مراجعه شود.
تشخیص و درمان بهموقع کمک میکند تا از آسیب جدی به گوش جلوگیری شود و روند بهبودی سریعتر پیش برود. همچنین حفظ بهداشت، خشک نگه داشتن گوش و مراقبت هنگام سرماخوردگی میتواند احتمال بروز عفونت را کمتر کند.
